Robert Baden-Powell
Lord Robert Stephenson Smyth Baden-Powell of Gilwell (ur. 22 lutego 1857 w Londynie, zm. 8 stycznia 1941 w Nyeri w Kenii) był brytyjskim generałem i założycielem skautingu.
Biografia
Dzieciństwo i młodość
Baden-Powell urodził się w dzielnicy Paddington w Londynie.
Był ósmym dzieckiem Henrietty Grace Powell i Badena Powella[1]. Jego ojcem chrzestnym został Robert Stephenson, słynny brytyjski inżynier i syn wynalazcy lokomotywy parowej.
W wieku trzech lat stracił ojca. Dzięki stypendium mógł rozpocząć naukę w szkole Charterhouse School w Londynie. Szkoła ta została później przeniesiona do Godalming w hrabstwie Surrey, co miało istotny wpływ na dalszy rozwój jego zainteresowań.
Chętnie się uczył, grał na fortepianie i skrzypcach. W Charterhouse rozpoczął swoje pierwsze przygody z eksploracją przyrody i zabawą w pioniera w lesie.
Pod nieuwagą nauczycieli, BP wymykał się do pobliskiego lasu, gdzie polował na króliki i przyrządzał je na ognisku, starannie ukrywając dym, który mógłby zdradzić jego kryjówkę.
Podczas wakacji wraz z braćmi nieustannie poszukiwał przygód. Pewnego razu odbyli rejs wzdłuż południowego wybrzeża Anglii, a innym razem przepłynęli kajakiem Tamizę aż do jej źródeł. W trakcie tych wypraw Baden-Powell zdobywał umiejętności, które później okazały się niezwykle przydatne w jego karierze.
Nie należał do najlepszych uczniów. Znacznie bardziej interesowało go obserwowanie zwierząt, występowanie w przedstawieniach teatralnych czy parodiowanie nauczycieli.
Kariera wojskowa
Po niepowodzeniu podczas egzaminów na uniwersytet przystąpił do egzaminów do szkoły wojskowej, które zdał z bardzo dobrym wynikiem. W wieku dwudziestu lat został wysłany do Indii, będących wówczas brytyjską kolonią, gdzie dzięki wynikom z testu sprawnościowego rozpoczął służbę od razu jako podporucznik.
To właśnie tam, w czasie wolnym od obowiązków służbowych, szczególnie zainteresował się działalnością wojskowych zwiadowców (ang. scouts) i dostrzegł ich ogromne znaczenie podczas działań militarnych.
W wieku 26 lat awansował do stopnia kapitana. Jego pułk został następnie przeniesiony do Afryki Południowej, gdzie zetknął się z miejscowymi zwiadowcami, których umiejętności budziły jego podziw. Doskonalił tam sztukę podchodzenia i rozpoznania terenu.
To właśnie w Afryce po raz pierwszy miał możliwość organizowania patroli zwiadowczych według własnych pomysłów, choć nadal w ramach struktur wojskowych. Brał również udział w wojnie brytyjsko-aszanckiej i służył na Malcie.
Mafeking
Wydarzeniem, które przyniosło Baden-Powellowi sławę w całym Imperium Brytyjskim, była obrona miasta Mafeking podczas drugiej wojny burskiej. Dzięki pomysłowości, odwadze i zdolnościom przywódczym zdołał utrzymać miasto, mimo że było ono oblężone przez siły przeciwnika kilkukrotnie liczniejsze od jego własnych.
Udowodnił przy tym, że młodzi ludzie mogą skutecznie wykonywać odpowiedzialne zadania, jeśli obdarzy się ich zaufaniem. Podczas oblężenia wykorzystywał chłopców jako gońców przekazujących wiadomości pieszo, jadąc na osłach i na rowerach: 10 lutego 1900 roku powołał z nich Korpus Kadetów, których podzielił na kilkuosobowe zespoły. Wszystkich koordynował dwunastoletni sierżant Warner Goodyear. Chłopcy byli posłańcami z meldunkami i łącznikami między pozycjami obronnymi, pomagali w szpitalach polowych, stali na warcie wypatrując wrogich wojsk i ostrzegając mieszkańców miasta przed ostrzałami artylerii nieprzyjaciela a także roznosząc pocztę cywilną dla mieszkańców[2]. Grupa szybko urosła z 18 do 40 chłopców; po zwycięskiej obronie miasta przez 217 dni chłopcy zostali odznaczeni medalami.
Po powrocie do Anglii general Baden-Powell został przyjęty z wielkimi honorami. Mimo sukcesów i kolejnych awansów wojskowych postanowił jednak poświęcić się pracy wychowawczej.
Zauważył, że jego niewielka publikacja (Aids to Scouting: For N.-C.Os. & Men) napisana pierwotnie dla wojskowych zwiadowców cieszyła się ogromną popularnością wśród brytyjskich chłopców. Otrzymywał coraz więcej listów od młodych ludzi proszących go o rady i wskazówki.
Po wydarzeniach w Mafeking został mianowany generałem majorem, a później generałem porucznikiem. W czasie swojej kariery wojskowej wykonywał również zadania wywiadowcze na terenie Niemiec, Austrii i Rosji.
Jak sam później wspominał:
Pod koniec mojej kariery wojskowej zacząłem pracować nad przekształceniem sztuki uczenia ludzi prowadzenia wojny w sztukę uczenia młodych ludzi budowania pokoju.
Należy jednak pamiętać, że w tym okresie jego poglądy nadal zawierały silne elementy patriotyzmu i przywiązania do idei Imperium Brytyjskiego.
Skauting
Bogaty w doświadczenia pracy z młodzieżąw Mafekingu, widząc zainteresowanie chłopców męskimi zajęciami - a zarazem dostrzegając duże rozwarstwienie społeczne w Anglii oraz problemy ówczesnej młodzieży, postanowił on sprawdzić swoje intuicje i w 1907 roku zorganizował na wyspie Brownsea pierwszy eksperymentalny obóz skautowy, podczas którego mógł sprawdzić swoje pomysły dotyczące wychowania poprzez grę, samodzielność i odpowiedzialność.
Po ogromnym sukcesie obozu BP zrozumiał, że zainteresowanie chłopców jest tak duże, iż ruchu nie da się już zatrzymać. Za namową przyjaciół rozpoczął pracę nad książką Scouting for Boys, która również odniosła wielki sukces. Wpływ na jego koncepcje wywarł także Ernest Thompson Seton, twórca organizacji Woodcraft Indians inspirowanej życiem Indian.
W całej Anglii zaczęły powstawać drużyny skautowe. Także dziewczęta zainteresowały się nowym ruchem i od 1909 roku zostały do niego włączone pod nazwą „przewodniczek” (Guides). Po zakończeniu I wojny światowej coraz bardziej skłaniał się ku umiarkowanemu, lecz autentycznemu pacyfizmowi, a ruch skautowy stopniowo podążał w tym samym kierunku.
Ruch rozwijał się bardzo szybko i wkrótce skauci działali w wielu krajach świata. Podczas I Światowego Jamboree w 1920 roku, które zgromadziło skautów z 21 państw, Baden-Powell został ogłoszony Naczelnym Skautem Świata (World Chief Scout).
W 1922 roku nadano mu dziedziczny tytuł szlachecki, natomiast 17 września 1929 roku w uznaniu zasług otrzymał tytuł arystokratyczny jako Baron Baden-Powell of Gilwell w hrabstwie Essex. Tytuł ten nawiązywał do Gilwell Park, światowego centrum szkolenia instruktorów skautowych ufundowanego przez Szkota, [[William de Bois Maclaren|Williama de Bois Maclaren]], gdzie odbywały się kursy skautmistrzowskie.
Od tego czasu Baden-Powell często używał formy nazwiska Baden-Powell of Gilwell.
Wraz z wiekiem jego rola stawała się coraz bardziej symboliczna i reprezentacyjna. W 1938 roku bezskutecznie zgłoszono jego kandydaturę do Pokojowej Nagrody Nobla.
Po wybuchu II wojny światowej, będąc już bardzo schorowanym, wycofał się do Kenii, gdzie zmarł 8 stycznia 1941 roku.
Każdego roku skauci z całego świata obchodzą rocznicę urodzin Roberta i Olave Baden-Powellów, przypadającą 22 lutego jako Dzień Myśli Braterskiej.
Życie rodzinne
W styczniu 1912 roku Baden-Powell poznał Olave St. Clair Soames na pokładzie statku Arcadian płynącego do Nowego Jorku.
Miała wówczas 23 lata, podczas gdy on miał 55 lat. Oboje obchodzili urodziny tego samego dnia, 22 lutego.
Zaręczyli się we wrześniu 1912 roku, co wywołało duże zainteresowanie prasy. Aby uniknąć rozgłosu, pobrali się potajemnie 30 października 1912 roku.
Skauci z całej Anglii złożyli się po jednym pensie, aby podarować Baden-Powellowi samochód jako prezent ślubny.
Od około 1919 do 1939 roku małżeństwo mieszkało w Pax Hill w hrabstwie Hampshire. Mieli troje dzieci:
Baden-Powellowie mieli troje dzieci: jednego syna i dwie córki. W 1929 roku wszystkie otrzymały tytuł grzecznościowy „The Honourable”.
- Peter Baden-Powell, (1913-1962), późniejszy 2. Baron Baden-Powell. W 1936 roku poślubił Carine Crause-Boardman. Mieli troje dzieci:
- Robert Crause Baden-Powell, późniejszy 3. Baron Baden-Powell,
- David Michael Baden-Powell, późniejszy 4. Baron Baden-Powell,
- Wendy Dorothy Baden-Powell.
- Heather Baden-Powell (1915-1986), która poślubiła Johna Kinga. Mieli dwoje dzieci:
- Michael King,
- Timothy King.
- Betty Baden-Powell (1917-2004), która w 1936 roku poślubiła Gervase'a Charlesa Roberta Claya. Mieli czworo dzieci:
- Robin Clay,
- Chispin Clay,
- Gillian Clay,
- Nigel Clay.
W 1939 roku Baden-Powell przeniósł się do Kenii, do domu nazwanego Paxtu, położonego niedaleko Nyeri.
BP jako artysta i rysownik
Już od najmłodszych lat BP wykazywał talent artystyczny, zarówno jako rysownik, jak i muzyk, aktor amatorski oraz mim. Przez całe życie zajmował się różnymi formami działalności artystycznej.
Najbardziej znany jest jednak jako rysownik i ilustrator. Wiele swoich książek ilustrował samodzielnie, zawsze z charakterystycznym poczuciem humoru i często sporą dawką autoironii.
U góry artykułu znajduje się wykonana przez niego autoportretowa karykatura, a poniższy przykładowy rysunek również jest jego autorstwa.
Podróże
Jako założyciel ruchu skautowego i Naczelny Skaut Świata, mianowany podczas Jamboree w 1920 roku, BP odbył liczne podróże po całym świecie, odwiedzając członków ruchu skautowego oraz wspierając rozwój skautingu w różnych krajach.
Przydomki
Baden-Powell był powszechnie i serdecznie nazywany „BP” lub „BiPi” (fonetycznym zapisem jego inicjałów).
Wśród Zulusów otrzymał przydomek M'hlala Panzi, oznaczający „ten, który strzela leżąc”.
Aszanti nadali mu przydomek Katankye, czyli „człowiek w wielkim kapeluszu”.
Najbardziej znanym z jego przydomków było jednak Impeesa, tłumaczone jako „wilk, który nigdy nie śpi”. Uważa się, że nadano mu go podczas oblężenia Mafeking, w uznaniu jego wybitnych zdolności zwiadowczych.
Później otrzymał także od Indian odwiedzających Gilwell Park przydomek Spotted Eagle („Cętkowany Orzeł”).
Ostatnie przesłanie
BP i jego żona poświęcali znaczną część swojego życia podróżom po świecie, wspierając rozwój skautingu i uczestnicząc w uroczystościach związanych z powstawaniem ruchu w kolejnych krajach.
Pod koniec życia Baden-Powell osiedlił się w Kenii. Stamtąd skierował do skautów całego świata swoje ostatnie przesłanie.
To tylko krótkie słowo pożegnania, przypominające wam, że gdy mnie już nie będzie, powinniście starać się być szczęśliwi i uszczęśliwiać innych. Wydaje się to łatwe i przyjemne, prawda? Właśnie poprzez codzienne dobre uczynki nauczycie się dawać szczęście innym. Najlepszym sposobem osiągnięcia szczęścia jest dzielenie się nim z ludźmi wokół siebie. Miałem bardzo szczęśliwe życie i chciałbym, aby można było powiedzieć to samo o każdym z was. Wierzę, że Bóg umieścił was na tym świecie po to, abyście byli szczęśliwi i cieszyli się życiem. Szczęścia nie dają ani bogactwo, ani sukces, ani dogadzanie samemu sobie. Obserwacja przyrody nauczy was, że Bóg stworzył wiele pięknych i wspaniałych rzeczy, abyście mogli się nimi cieszyć. Bądźcie zadowoleni z tego, co posiadacie, i wykorzystujcie to jak najlepiej. Szukajcie jasnej strony życia zamiast skupiać się na tej ciemnej. Starajcie się pozostawić świat choć odrobinę lepszym, niż zastaliście go, przychodząc na niego. Wtedy, gdy nadejdzie chwila śmierci, będziecie mogli odejść szczęśliwi, wiedząc, że nie zmarnowaliście swojego życia i że zrobiliście wszystko, co było w waszej mocy. Bądźcie gotowi żyć szczęśliwie i umierać szczęśliwie. Pozostańcie wierni swojemu Przyrzeczeniu nawet wtedy, gdy będziecie już dorośli. Niech Bóg wam dopomaga. - Wasz przyjaciel, Baden-Powell
BP zmarł 8 stycznia 1941 roku w Nyeri w Kenii, gdzie został pochowany.
Na jego nagrobku umieszczono symbol znaku patrolowego oznaczający „Wróciłem do domu”, używany zazwyczaj na zakończenie tropu.
Lady Baden-Powell nadal pełniła rolę łącznika między skautkami na całym świecie. Zmarła 25 czerwca 1977 roku w Anglii.
Książki Roberta Baden-Powella
Z zakresu wojskowości
- 1884: Reconnaissance and Scouting
- 1885: Cavalry Instruction
- 1889: Pigsticking or Hoghunting
- 1896: The Downfall of Prempeh
- 1897: The Matabele Campaign
- 1899: Aids to Scouting for NCO's and Men
- 1900: Sport in War
- 1901: Notes and Instructions for the South African Constabulary
- 1914: Quick Training for War
Skautowe
- 1908: Scouting for Boys
- 1909: Yarns for Boy Scouts
- 1912: Handbook for Girl Guides (co-authored with Agnes Baden-Powell)
- 1913: Boy Scouts Beyond The Sea: My World Tour
- 1916: The Wolf Cub's handbook
- 1918: Girl Guiding
- 1919: Aids To Scoutmastership
- 1921: What Scouts Can Do
- 1922: Rovering to Success
- 1929: Scouting and Youth Movements
- 1935: Scouting Round the World
Inne książki
- 1905: Ambidexterity (co-authored with John Jackson)
- 1915: Indian Memories
- 1915: My Adventures as a Spy
- 1916: Young Knights of the Empire: Their Code, and Further Scout Yarns
- 1921: An Old Wolf's Favourites
- 1927: Life's Snags and How to Meet Them
- 1933: Lessons From the Varsity of Life
- 1934: Adventures and Accidents
- 1936: Adventuring to Manhood
- 1937: African Adventures
- 1938: Birds and beasts of Africa
- 1939: Paddle Your Own Canoe
- 1940: More Sketches Of Kenya
